توریست مالزی
۲۶ شهریور ۱۳۹۴
تحصیل در خارج از کشور، به تفاهم جهانی و پیشگیری از جنگ کمک می کند
دانشگاه پتروناس یکی از دانشگاه های نوپا و نوجوی مالزی است که در عمر کوتاه خود توانسته جایگاه معتبری در میان مراکز علمی مالزی کسب نماید. یکی از ویژگی های مهم این دانشگاه، سیاست گذاری آن در حوزه ی پژوهش و ارتبلط پویای آن با صنعت است. آنچه در پی می آید گفت و گویی با داتوک دکتر زین العابدین حاجی کاظم، رئیس دانشگاه پتروناس در باره ی ویژگی های این دانشگاه و جذب دانشجویان ایرانی به سوی این مرکز علمی است.
جهان امروز نام جهانی سازی بدون مرز را بر روند کنونی زندگی، کار و تحصیل گذاشته است. درک این مشکل است که چرا باید در جهان امروز، جنگ وجود داشته باشد. مسلما باید برای پیشگیری از جنگ، مردم جهان یکدیگر را بهتر بشناسند تا بتوانند به کمک یکدیگر در جهانی صلح آمیز زندگی کنند.
پیش از همه، از پیشینه ی خودتان در مدیریت آکادمیک بگویید.
من در ۳۵ سال گذشته برای پتروناس کار کرده ام. من یک فرد آکادمیک نیستم و بیشتر سابقه ی من در امور اجرایی و مدیریتی است. پس از پایان تحصیلاتم در انگلستان به مالزی بازگشتم و در سال ۱۹۷۶ به استخدام پتروناس درآمدم. در آن روزها، پتروناس فقط ۲۰۰ نفر پرسنل داشت. امروز این تعداد به ۴۰ هزار نفر رسیده است. من بیشتر این سالها را در بخش تحقیقات و لابراتوارهای پتروناس کار کردم. چیزی در حدود ۲۴ سال. پس از آن بود که به این مرکز منتقل شدم تا توسعه ی تکنولوژی را مدیریت کنم. به دلیل پیشینه ی من در بخش تحقیقات از من خواسته شد که دانشگاه پتروناس را اداره کنم و خصوصا بخش تحقیقات آن را گسترش دهم. راستش را بخواهید من نشستن روی صندلی را دوست ندارم. ترجیح می دهم کار تحقیقاتی انجام دهم و نتایجش را ببینم. من کوشیدم تا بخش تحقیقات دانشگاه پتروناس به بالاترین سطح استانداردهای جهانی نزدیک کنم. هم اکنون این دانشگاه در مالزی و جهان، شناخته شده و معتبر است.
از دانشگاه پتروناس و چگونگی تاسیس آن نیز بگویید.
در سال ۱۹۹۵، دولت مالزی نمایندگان سه شرکت پتروناس، تله کام و مولتی مدیا را فراخواند و از آنها خواست تا دانشگاه خصوصی تاسیس کنند. هدف از این کار تولید علم و تربیت متخصصین به ویژه در حوزه ی علوم و تکنولوژی بود. این امر تنها از طریق دانشگاه های عمومی یا دولتی امکان پذیر نیست. باید بخش خصوصی در این زمینه به آنها کمک کند. در سال ۱۹۹۷ بود که کار تاسیس دانشگاه را آغاز کردیم. البته ما گفتیم که با توجه به ماهیت سایر دانشگاه ها، ما می خواهیم که فعالیت دانشگاه پتروناس صرفا در رشته های مهندسی و تکنولوژی باشد، نه در رشته های پزشکی، هنر یا تاریخ. زیرا اساسا زمینه ی کاری ما نیز در همین رشته ها بود. ما با رشته های مهندسی ساختمان، مکانیک، برق، شیمی و نفت آغاز کردیم. ما می خواهیم روی صنعت نفت تمرکز کنیم، ولی این بدان معنا نیست که رشته ها فقط به نفت محدود شوند. برق، شیمی وسایر رشته های ما همگی به شکلی با صنعت نفت در ارتباط هستند. دانشجویان ما نیز پس از پایان تحصیل آزادند تا در هر جا که مایل باشند، کار کنند. ما حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد از آنها را جذب می کنیم. نکته مهم این است که ما می خواهیم امکان تحصیل را به مردم ارائه کنیم و این هم محدود به مردم مالزی نیست. این امکان برای همه مردم جهان میسر شده است.
ما می خواهیم ارتباط متقابلی با دانشگاه های ایران داشته باشیم. من مطمئنم که ایرانی ها در بسیاری از علوم، قوی هستند. چرا ما نباید از یکدیگر یاد بگیریم.
در قرن بیستم، دانشجویان بسیاری از شرق به غرب می رفتند تا ضمن آشنایی با دانش و تکنولوژی جدید، فرصت های شغلی و زندگی بهتری را برای خود فراهم کنند. در سال های اخیر به ویژه پس از شکل گیری بحران اقتصادی در غرب، این جریان تا حدی وارونه شده و تعداد دانشجویانی که از غرب به شرق می آیند و درکشورهای آسیای جنوب شرقی به ویژه چین و سنگاپور تحصیل می کنند، افزایش یافته است. در این باره چه نظری دارید؟
کشورهایی مانند مالزی در دهه های گذشته توسعه یافته نبودند، پس طبیعی بود که ما دانشجویان خود را برای تحصیل به غرب بفرستیم. خود من یکی از همین دانشجویان بودم. ما همچنین می خواستیم آمیزه ای از متخصصینی را داشته باشیم که در کشورهای مختلف تحصیل کرده اند. آموزش دانشجویان هر کشوری در همان کشور نتیجه ی خوبی در برندارد. این در مورد ایران هم صدق می کند. در دهه ی ۷۰ که من در انگلستان درس می خواندم، دانشجویان ایرانی زیادی را در آنجا می دیدم. وقتی این دانشجویان به کشور خود بازمی گردند، به گونه ای دیگر می بینند، فکر می کنند و نظر می دهند. آنها تکه هایی از فرهنگ های گوناگون را با خود به کشورشان می آورند و ما بخش های خوب آنها را برمی گزینیم. امروز که ما پیشرفت کرده ایم، دیگر ضروری نیست که دانشجویانمان را به کشورهای دیگر بفرستیم. یعنی به جای ضرورت، به یک انتخاب تبدیل شده است. وقتی ما می توانیم آموزش عالی را در سطح خوبی ارائه دهیم، پس می توانیم خود را به عنوان یک مرکز بین المللی مطرح کنیم. این بدان معناست که ما می کوشیم دانشجویان دیگر کشورها را به مالزی جذب کنیم، در عین حال که دانشجویان خودمان را به دیگر کشورها می فرستیم. در مورد تحصیل در کشورهای غربی، مساله هزینه نیز همیشه مطرح بوده است. زندگی و تحصیل در آن کشورها گران است و هر دانشجویی نمی تواند چنین هزینه ای را تامین نماید. ما از مزیت نسبی ارزان بودن مالزی استفاده می کنیم تا خود را به یک مرکز بین المللی تحصیلی تبدیل نماییم. البته در عین حال، ما هنوز هم دانشجویانمان را به خارج می فرستیم. من پسرم را برای ادامه تحصیل به استرالیا فرستادم. نه از این جهت که نمی توانست در اینجا ادامه تحصیل دهد، بلکه از این جهت که می خواستم اطلاعات بیشتری کسب کند. اطلاعاتی در باره فرهنگ های دیگر، طرز تفکرهای دیگر و امکان ارتباط با آنها. زمانی که این دانشجویان بازمی گردند، جهان را بهتر می بینند و درک می کنند.
و این می تواند به درک متقابل ملت ها از یکدیگر نیز کمک کند.
از همین روست که جهان امروز نام جهانی سازی بدون مرز را بر روند کنونی زندگی، کار و تحصیل گذاشته است. درک این مشکل است که چرا باید در جهان امروز، جنگ وجود داشته باشد. مسلما باید برای پیشگیری از جنگ، مردم جهان یکدیگر را بهتر بشناسند تا بتوانند به کمک یکدیگر در جهانی صلح آمیز زندگی کنند. این رابطه باید بین همه کشورها باشد. ما باید به ایران کمک کنیم، همانگونه که ایران باید به ما کمک کند. این کمک متقابل باید بین همه کشورها از جمله آمریکا و ایران نیز وجود داشته باشد. من درک نمی کنم چرا باید جنگ و تحریم وجود داشته باشد. هر کسی باید حق و آزادی کافی برای تحصیل را داشته باشد، بدون هیچ محدودیتی. به نظر من، باید به مردم همه کشورها این امکان داده شود که تحصیل کنند. این همان چیزی است که ما در مالزی در اختیار دانشجویان خارجی قرار می دهیم.
به دانشگاه پتروناس برگردیم. هم اکنون این دانشگاه دارای چه رتبه ای در میان دانشگاه های جهان است؟
دانشگاه پتروناس، دانشگاه نوپایی است. فقط ۱۴ یا ۱۵ است از تاسیس آن می گذرد. معنای رنکینگ یا رتبه بندی این است که مردم شما را بشناسند. قدمت یکی از دلایل شناخته شدن و بالارفتن رنکینگ است، البته در کنار دیگر فاکتورها. با وجود این که پتروناس هنوز جوان است، توانسته رنکینگ ۱۰۲ را در مهندسی شیمی در میان دانشگاه های آسیا کسب کند. ما قصد داریم رنکینگ دانشگاه پتروناس را تا سال ۲۰۲۰ به رتبه ی ۲۰۰ در گروه مهندسی در سطح جهان برسانیم. البته رنکینگ به تحقیقات، انتشارات و مقالات دانشجویان نیز وابسته است. از نظر من، رنکینگ، فقط یک وجه از کار ماست. ارائه خدمات تحصیلی خوب، تحقیقات پیشرفته و همکاری پویای دانشگاهی ملاک های دیگری برای ارزیابی یک دانشگاه است.
از هیات علمی دانشگاه بگویید. چه تعداد از آنها خارجی هستند؟
ما حدود ۳۳۰ استاد داریم که ۸۰ نفر از آنها خارجی هستند. حدود ۲۴ درصد. فقط شش نفر از اساتید ما ایرانی هستند و ما در صددیم تا اساتید ایرانی بیشتری جذب کنیم. شاید از طریق مجله ی شما، عده ای با ما تماس بگیرند.
آیا برای دانشجویان خارجی، طرح و برنامه ی خاصی دارید؟
هم اکنون ما حدود ۱۸ تا ۲۰ درصد دانشجوی خارجی داریم. ما می خواهیم این میزان به ۳۰ درصد برسد. ما می خواهیم ترکیب خوبی از دانشجویان خارجی و بومی داشته باشیم. دانشجویان بومی از آنها چیزهایی یاد می گیرند و آنها نیز به نوبه ی خود از دانشجویان ما چیزهایی می آموزند. این سیاست در مورد همه مقاطع تحصیلی دانشگاهی صدق می کند.
با توجه به اهمیت توریسم تحصیلی برای دولت مالزی، آیا طرح مشترکی نیز میان دانشگاه پتروناس و دولت وجود دارد؟
میان دولت های ایران و مالزی، تفاهم نامه هایی وجود دارد، اما گذشته از آن، ما راسا هم در ایران، به معرفی دانشگاه پتروناس می پردازیم. ما از داشتن دفاتر برون مرزی استقبال می کنیم. در ایران هم یک دفتر برون مرزی داریم که در زمینه ی معرفی دانشگاه و جذب دانشجو فعالیت می کند. واقعیت این است که ما مردم و مختصات کشورهای دیگر را نمی شناسیم، پس بهتر است از طریق دفاترمان در کشورهای دیگر با استفاده از مردم همان کشورها کار خود را پیش ببریم. دانشجویان ایرانی، دانشجویان خوبی هستند. ما قبلا هم آنها را داشته ایم و از آنها راضی بوده ایم. دفتر نمایندگی ما در ایران وظیفه دارد دانشگاه پتروناس را به ایرانی ها بشناساند و آنها را بخصوص برای تحصیلات تکمیلی به سوی ما سوق دهد. علاوه بر این، ما می خواهیم ارتباط متقابلی با دانشگاه های ایران داشته باشیم. من مطمئنم که ایرانی ها در بسیاری از علوم، قوی هستند. چرا ما نباید از یکدیگر یاد بگیریم.
به نظر می رسد که یکی از مهم ترین موضوعات مورد نظر دانشگاه پتروناس، پژوهش و نوآوری است و این موضوع در شعارهای دانشگاه نیز حضور دارد. چه تفاوتی میان دانشگاه پتروناس و دیگر دانشگاه ها در رویکرد پژوهشی وجود دارد؟
از نظر من، دانشگاه به همان اندازه که آکادمیک است باید پژوهشی نیز باشد و نوآوری ارایه کند. ما می دانیم که می خواهیم چه کار کنیم. ما می خواهیم در همه ی زمینه ها به ویژه نفت و گاز نوآوری داشته باشیم. برای نمونه، دی اکسید کربن، آب سنگین، تکنولوژی سبز، نانو تکنولوژی و شهرهای هوشمند در شمار زمینه های مورد علاقه ی ما هستند. باید به این نکته نیز اشاره کنم که از مجموع دانشگاه های دولتی و خصوصی مالزی، فقط ۵ دانشگاه از سوی دولت به عنوان دانشگاه پژوهشی پذیرفته شدند و هر ۵ دانشگاه دولتی بودند. ما می خواهیم اولین دانشگاه خصوصی باشیم که به عنوان یک دانشگاه پژوهشی پذیرفته می شویم. ما از دولت دعوت کرده ایم که دانشگاه، تاسیسات، تجهیزات، انتشارات، بودجه و کارکنان ما را ارزیابی کنند. سال آینده، سال ارزیابی دانشگاه پتروناس توسط دولت است و ما امیدواریم که تا سال ۲۰۱۳ از سوی دولت به عنوان دانشگاه پژوهشی شناسایی شویم. پس از شناسایی به عنوان یک دانشگاه پژوهشی، دولت به ما بودجه خواهد داد و پس از آن ما می توانیم بیشتر تحقیق کنیم و همچنین بیشتر خود را به جهان معرفی نماییم.
در واقع، ابتکارات و نوآوری ها زمانی مفید هستند که صنایع آنها را بپذیرند و به کار ببندند. شما رابطه ی دانشگاه خود با صنعت را چگونه ارزیابی می کنید؟
یکی از نکات مثبت دانشگاه پتروناس که برای من هم خیلی مهم است، ارتباط نزدیک و پویای آن با صنعت است. هر دانشگاهی که کار پژوهشی می کند باید با صنعت در ارتباط باشد. از همین روست که ما با کمپانی شل، هارلی برتون و بسیاری شرکت های نفتی دیگر همکاری می کنیم. آنها به ما استاد می دهند. برای نمونه، شل، استادی را برای مدت ۵ سال در اختیار ما قرار داد که علوم نفتی را تدریس و تحقیق می کرد. میتسوبیشی نیز در بخش تکنولوژی سبز به ما استاد داد. علاوه بر این ها، عده ی زیادی از صنایع برای سخنرانی های مشترک به دانشگاه ما می آیند. رابطه ی ما با صنایع واقعا منحصر به فرد است. یک بخش مهم نیز دوران کارآموزی دانشجویان است. آنها در سال سوم برای مدت ۷ ماه به صنایع اعزام می شوند.
در نتیجه فارغ التحصیلان دانشگاه پتروناس باید در بازار کار هم موفق باشند. همین طور است؟
آنها به سادگی جذب بازار کار می شوند، حدود ۹۰ درصد . زیرا از یک سو، زبان آموزشی دانشگاه ما انگلیسی است و از سوی دیگر، ما دانشجویان برگزیده را می پذیریم. ما با تک تک دانشجویان مصاحبه می کنیم. آنها قبل از ورود به دانشگاه، طی دو روز مصاحبه می شوند. ما علاوه بر ارزیابی علمی آنها، بیشتر به مهارت های فردی آنها مانند ارتباطات، اعتماد به نفس و طرز تفکر توجه می کنیم. این ها برای ما بسیار مهم هستند. همچنین این که آنها در مدرسه چه کرده اند و چه قدر توانسته اند در راهبری گروه ها موفق باشند. ما نمی خواهیم دانش آموخته هایی به جامعه بفرستیم که فقط آکادمیک باشند و صرفا یک مدرک در دست داشته باشند. دانشگاه ما کوچک است. پس ما باید به کیفیت توجه می کنیم، نه به کمیت. می دانید برخی از دانشگاه های مالزی تا ۲۵ هزار نفر دانشجو دارند؟ ما به این سمت نخواهیم رفت.
در دیدار از غرفه ی شما در نمایشگاه تکنولوژی مالزی ۲۰۱۱ با یکی از اساتید ایرانی شما در باره ی یکی از نوآوری های عرضه شده، صحبتی داشتم. نکته ی جالب در غرفه ی دانشگاه پتروناس، تنوع نوآوری های عرضه شده بود. به نظر می رسد که پژوهش ها و نوآوری های عرضه شده، نتیجه ی ارزشمند یک برنامه ریزی مناسب بوده است. آیا شما هم از نتیجه ی فعالیت ها در این حوزه رضایت دارید؟
آنچه تا امروز انجام شده کافی نیست. اغلب دانشگاه ها پژوهش می کنند، اما مهم این است که حاصل این پژوهش ها، تجاری شوند و به بازار راه یابند. شما نمی توانید فقط پژوهش کنید و آن را منتشر نمایید و هیچ صنعتی نیز از آن استفاده نکند. پس مهم این است که هر پژوهشی، وارد بازار و صنایع شود. این کار دشواری است. فقط ۲ درصد از پژوهش های مالزی تجاری می شوند و به صنایع راه می یابند. این چالش بزرگ ماست. ما بیشترین تلاش مان را می کنیم تا پژوهش هایمان را به سوی کاربرد تجاری سوق دهیم. این چالش پیش روی همه ی دانشگاه های جهان است.
هنوز کشورهایی مانند مالزی وجود دارند که از جوانان ایرانی برای ادامه تحصیل استقبال می کنند. ما از دانشجویان و اساتید ایرانی خاطرات خوبی داریم. من همچنین امیدوارم تعامل بیشتری با ایران داشته باشیم. چه در زمینه ی تحصیل و چه در بازرگانی و صنعت. ما کشورهای مسلمانی هستیم که باید به یکدیگر کمک کنیم.
آیا شما برنامه ای برای کمک مالی برای دانشجویان تحصیلات تکمیلی دارید؟
برخی از دانشجویان بومی مورد حمایت دانشگاه قرار می گیرند. چیزی حدود ۱۰ درصد. برخی دیگر نیز از سوی دولت یا کمپانی ها پشتیبانی می شوند. برای دانشجویان خارجی در صورتی که شغلی مرتبط با صنایع نفت داشته باشند، به آنها کمک می شود. در مورد تحصیلات تکمیلی نیز حدود ۲۰ درصد از دانشجویان مورد حمایت دانشگاه قرار می گیرند.
آیا دانشگاه پتروناس با دانشگاه های ایران ارتباطی دارد؟
ما چند بار از طریق رایزن فرهنگی در سفارت ایران اقدام کردیم، اما از سوی آنها ارتباطی برقرار نشد.
آیا تا کنون به ایران سفر کرده اید؟
من در سال ۱۹۹۰ به ایران سفر کردم، ولی متاسفانه فقط ۲ تا ۳ روز در ایران بودم و نتوانستم دیدنی های کشورتان را ببینم. به بندر امام هم رفتم که البته خیلی گرم بود و پر از پروژه های در حال اجرا. به نظر من مردم شما هم باید بیشتر به کشورهای دیگر سفر کنند تا علوم بیشتری را فرابگیرند. به این نکته هم اشاره کنم که دانستن زبان انگلیسی بسیار مهم است. جوانان شما باید در فراگیری زبان انگیسی کوشا باشند.
البته همانطور که می دانید به دلیل اعمال تحریم ها، مردم ایران با محدودیت هایی روبرو هستند.
بله، می دانم، اما هنوز کشورهایی مانند مالزی وجود دارند که از جوانان ایرانی برای ادامه تحصیل استقبال می کنند. ما از دانشجویان و اساتید ایرانی خاطات خوبی داریم. من همچنین امیدوارم تعامل بیشتری با ایران داشته باشیم. چه در زمینه ی تحصیل و چه در بازرگانی و صنعت. ما کشورهای مسلمانی هستیم که باید به یکدیگر کمک کنیم. امیدوارم روزی با همسرم به ایران بروم و از مکان های تاریخی و دیدنی آنجا دیدار کنم.
دانشگاه پتروناس یکی از دانشگاه های نوپا و نوجوی مالزی است که در عمر کوتاه خود توانسته جایگاه معتبری در میان مراکز علمی مالزی کسب نماید. یکی از ویژگی های مهم این دانشگاه، سیاست گذاری آن در حوزه ی پژوهش و ارتبلط پویای آن با صنعت است. آنچه در پی می آید گفت و گویی با داتوک دکتر زین العابدین حاجی کاظم، رئیس دانشگاه پتروناس در باره ی ویژگی های این دانشگاه و جذب دانشجویان ایرانی به سوی این مرکز علمی است.
جهان امروز نام جهانی سازی بدون مرز را بر روند کنونی زندگی، کار و تحصیل گذاشته است. درک این مشکل است که چرا باید در جهان امروز، جنگ وجود داشته باشد. مسلما باید برای پیشگیری از جنگ، مردم جهان یکدیگر را بهتر بشناسند تا بتوانند به کمک یکدیگر در جهانی صلح آمیز زندگی کنند.
پیش از همه، از پیشینه ی خودتان در مدیریت آکادمیک بگویید.
من در ۳۵ سال گذشته برای پتروناس کار کرده ام. من یک فرد آکادمیک نیستم و بیشتر سابقه ی من در امور اجرایی و مدیریتی است. پس از پایان تحصیلاتم در انگلستان به مالزی بازگشتم و در سال ۱۹۷۶ به استخدام پتروناس درآمدم. در آن روزها، پتروناس فقط ۲۰۰ نفر پرسنل داشت. امروز این تعداد به ۴۰ هزار نفر رسیده است. من بیشتر این سالها را در بخش تحقیقات و لابراتوارهای پتروناس کار کردم. چیزی در حدود ۲۴ سال. پس از آن بود که به این مرکز منتقل شدم تا توسعه ی تکنولوژی را مدیریت کنم. به دلیل پیشینه ی من در بخش تحقیقات از من خواسته شد که دانشگاه پتروناس را اداره کنم و خصوصا بخش تحقیقات آن را گسترش دهم. راستش را بخواهید من نشستن روی صندلی را دوست ندارم. ترجیح می دهم کار تحقیقاتی انجام دهم و نتایجش را ببینم. من کوشیدم تا بخش تحقیقات دانشگاه پتروناس به بالاترین سطح استانداردهای جهانی نزدیک کنم. هم اکنون این دانشگاه در مالزی و جهان، شناخته شده و معتبر است.
از دانشگاه پتروناس و چگونگی تاسیس آن نیز بگویید.
در سال ۱۹۹۵، دولت مالزی نمایندگان سه شرکت پتروناس، تله کام و مولتی مدیا را فراخواند و از آنها خواست تا دانشگاه خصوصی تاسیس کنند. هدف از این کار تولید علم و تربیت متخصصین به ویژه در حوزه ی علوم و تکنولوژی بود. این امر تنها از طریق دانشگاه های عمومی یا دولتی امکان پذیر نیست. باید بخش خصوصی در این زمینه به آنها کمک کند. در سال ۱۹۹۷ بود که کار تاسیس دانشگاه را آغاز کردیم. البته ما گفتیم که با توجه به ماهیت سایر دانشگاه ها، ما می خواهیم که فعالیت دانشگاه پتروناس صرفا در رشته های مهندسی و تکنولوژی باشد، نه در رشته های پزشکی، هنر یا تاریخ. زیرا اساسا زمینه ی کاری ما نیز در همین رشته ها بود. ما با رشته های مهندسی ساختمان، مکانیک، برق، شیمی و نفت آغاز کردیم. ما می خواهیم روی صنعت نفت تمرکز کنیم، ولی این بدان معنا نیست که رشته ها فقط به نفت محدود شوند. برق، شیمی وسایر رشته های ما همگی به شکلی با صنعت نفت در ارتباط هستند. دانشجویان ما نیز پس از پایان تحصیل آزادند تا در هر جا که مایل باشند، کار کنند. ما حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد از آنها را جذب می کنیم. نکته مهم این است که ما می خواهیم امکان تحصیل را به مردم ارائه کنیم و این هم محدود به مردم مالزی نیست. این امکان برای همه مردم جهان میسر شده است.
ما می خواهیم ارتباط متقابلی با دانشگاه های ایران داشته باشیم. من مطمئنم که ایرانی ها در بسیاری از علوم، قوی هستند. چرا ما نباید از یکدیگر یاد بگیریم.
در قرن بیستم، دانشجویان بسیاری از شرق به غرب می رفتند تا ضمن آشنایی با دانش و تکنولوژی جدید، فرصت های شغلی و زندگی بهتری را برای خود فراهم کنند. در سال های اخیر به ویژه پس از شکل گیری بحران اقتصادی در غرب، این جریان تا حدی وارونه شده و تعداد دانشجویانی که از غرب به شرق می آیند و درکشورهای آسیای جنوب شرقی به ویژه چین و سنگاپور تحصیل می کنند، افزایش یافته است. در این باره چه نظری دارید؟
کشورهایی مانند مالزی در دهه های گذشته توسعه یافته نبودند، پس طبیعی بود که ما دانشجویان خود را برای تحصیل به غرب بفرستیم. خود من یکی از همین دانشجویان بودم. ما همچنین می خواستیم آمیزه ای از متخصصینی را داشته باشیم که در کشورهای مختلف تحصیل کرده اند. آموزش دانشجویان هر کشوری در همان کشور نتیجه ی خوبی در برندارد. این در مورد ایران هم صدق می کند. در دهه ی ۷۰ که من در انگلستان درس می خواندم، دانشجویان ایرانی زیادی را در آنجا می دیدم. وقتی این دانشجویان به کشور خود بازمی گردند، به گونه ای دیگر می بینند، فکر می کنند و نظر می دهند. آنها تکه هایی از فرهنگ های گوناگون را با خود به کشورشان می آورند و ما بخش های خوب آنها را برمی گزینیم. امروز که ما پیشرفت کرده ایم، دیگر ضروری نیست که دانشجویانمان را به کشورهای دیگر بفرستیم. یعنی به جای ضرورت، به یک انتخاب تبدیل شده است. وقتی ما می توانیم آموزش عالی را در سطح خوبی ارائه دهیم، پس می توانیم خود را به عنوان یک مرکز بین المللی مطرح کنیم. این بدان معناست که ما می کوشیم دانشجویان دیگر کشورها را به مالزی جذب کنیم، در عین حال که دانشجویان خودمان را به دیگر کشورها می فرستیم. در مورد تحصیل در کشورهای غربی، مساله هزینه نیز همیشه مطرح بوده است. زندگی و تحصیل در آن کشورها گران است و هر دانشجویی نمی تواند چنین هزینه ای را تامین نماید. ما از مزیت نسبی ارزان بودن مالزی استفاده می کنیم تا خود را به یک مرکز بین المللی تحصیلی تبدیل نماییم. البته در عین حال، ما هنوز هم دانشجویانمان را به خارج می فرستیم. من پسرم را برای ادامه تحصیل به استرالیا فرستادم. نه از این جهت که نمی توانست در اینجا ادامه تحصیل دهد، بلکه از این جهت که می خواستم اطلاعات بیشتری کسب کند. اطلاعاتی در باره فرهنگ های دیگر، طرز تفکرهای دیگر و امکان ارتباط با آنها. زمانی که این دانشجویان بازمی گردند، جهان را بهتر می بینند و درک می کنند.
و این می تواند به درک متقابل ملت ها از یکدیگر نیز کمک کند.
از همین روست که جهان امروز نام جهانی سازی بدون مرز را بر روند کنونی زندگی، کار و تحصیل گذاشته است. درک این مشکل است که چرا باید در جهان امروز، جنگ وجود داشته باشد. مسلما باید برای پیشگیری از جنگ، مردم جهان یکدیگر را بهتر بشناسند تا بتوانند به کمک یکدیگر در جهانی صلح آمیز زندگی کنند. این رابطه باید بین همه کشورها باشد. ما باید به ایران کمک کنیم، همانگونه که ایران باید به ما کمک کند. این کمک متقابل باید بین همه کشورها از جمله آمریکا و ایران نیز وجود داشته باشد. من درک نمی کنم چرا باید جنگ و تحریم وجود داشته باشد. هر کسی باید حق و آزادی کافی برای تحصیل را داشته باشد، بدون هیچ محدودیتی. به نظر من، باید به مردم همه کشورها این امکان داده شود که تحصیل کنند. این همان چیزی است که ما در مالزی در اختیار دانشجویان خارجی قرار می دهیم.
به دانشگاه پتروناس برگردیم. هم اکنون این دانشگاه دارای چه رتبه ای در میان دانشگاه های جهان است؟
دانشگاه پتروناس، دانشگاه نوپایی است. فقط ۱۴ یا ۱۵ است از تاسیس آن می گذرد. معنای رنکینگ یا رتبه بندی این است که مردم شما را بشناسند. قدمت یکی از دلایل شناخته شدن و بالارفتن رنکینگ است، البته در کنار دیگر فاکتورها. با وجود این که پتروناس هنوز جوان است، توانسته رنکینگ ۱۰۲ را در مهندسی شیمی در میان دانشگاه های آسیا کسب کند. ما قصد داریم رنکینگ دانشگاه پتروناس را تا سال ۲۰۲۰ به رتبه ی ۲۰۰ در گروه مهندسی در سطح جهان برسانیم. البته رنکینگ به تحقیقات، انتشارات و مقالات دانشجویان نیز وابسته است. از نظر من، رنکینگ، فقط یک وجه از کار ماست. ارائه خدمات تحصیلی خوب، تحقیقات پیشرفته و همکاری پویای دانشگاهی ملاک های دیگری برای ارزیابی یک دانشگاه است.
از هیات علمی دانشگاه بگویید. چه تعداد از آنها خارجی هستند؟
ما حدود ۳۳۰ استاد داریم که ۸۰ نفر از آنها خارجی هستند. حدود ۲۴ درصد. فقط شش نفر از اساتید ما ایرانی هستند و ما در صددیم تا اساتید ایرانی بیشتری جذب کنیم. شاید از طریق مجله ی شما، عده ای با ما تماس بگیرند.
آیا برای دانشجویان خارجی، طرح و برنامه ی خاصی دارید؟
هم اکنون ما حدود ۱۸ تا ۲۰ درصد دانشجوی خارجی داریم. ما می خواهیم این میزان به ۳۰ درصد برسد. ما می خواهیم ترکیب خوبی از دانشجویان خارجی و بومی داشته باشیم. دانشجویان بومی از آنها چیزهایی یاد می گیرند و آنها نیز به نوبه ی خود از دانشجویان ما چیزهایی می آموزند. این سیاست در مورد همه مقاطع تحصیلی دانشگاهی صدق می کند.
با توجه به اهمیت توریسم تحصیلی برای دولت مالزی، آیا طرح مشترکی نیز میان دانشگاه پتروناس و دولت وجود دارد؟
میان دولت های ایران و مالزی، تفاهم نامه هایی وجود دارد، اما گذشته از آن، ما راسا هم در ایران، به معرفی دانشگاه پتروناس می پردازیم. ما از داشتن دفاتر برون مرزی استقبال می کنیم. در ایران هم یک دفتر برون مرزی داریم که در زمینه ی معرفی دانشگاه و جذب دانشجو فعالیت می کند. واقعیت این است که ما مردم و مختصات کشورهای دیگر را نمی شناسیم، پس بهتر است از طریق دفاترمان در کشورهای دیگر با استفاده از مردم همان کشورها کار خود را پیش ببریم. دانشجویان ایرانی، دانشجویان خوبی هستند. ما قبلا هم آنها را داشته ایم و از آنها راضی بوده ایم. دفتر نمایندگی ما در ایران وظیفه دارد دانشگاه پتروناس را به ایرانی ها بشناساند و آنها را بخصوص برای تحصیلات تکمیلی به سوی ما سوق دهد. علاوه بر این، ما می خواهیم ارتباط متقابلی با دانشگاه های ایران داشته باشیم. من مطمئنم که ایرانی ها در بسیاری از علوم، قوی هستند. چرا ما نباید از یکدیگر یاد بگیریم.
به نظر می رسد که یکی از مهم ترین موضوعات مورد نظر دانشگاه پتروناس، پژوهش و نوآوری است و این موضوع در شعارهای دانشگاه نیز حضور دارد. چه تفاوتی میان دانشگاه پتروناس و دیگر دانشگاه ها در رویکرد پژوهشی وجود دارد؟
از نظر من، دانشگاه به همان اندازه که آکادمیک است باید پژوهشی نیز باشد و نوآوری ارایه کند. ما می دانیم که می خواهیم چه کار کنیم. ما می خواهیم در همه ی زمینه ها به ویژه نفت و گاز نوآوری داشته باشیم. برای نمونه، دی اکسید کربن، آب سنگین، تکنولوژی سبز، نانو تکنولوژی و شهرهای هوشمند در شمار زمینه های مورد علاقه ی ما هستند. باید به این نکته نیز اشاره کنم که از مجموع دانشگاه های دولتی و خصوصی مالزی، فقط ۵ دانشگاه از سوی دولت به عنوان دانشگاه پژوهشی پذیرفته شدند و هر ۵ دانشگاه دولتی بودند. ما می خواهیم اولین دانشگاه خصوصی باشیم که به عنوان یک دانشگاه پژوهشی پذیرفته می شویم. ما از دولت دعوت کرده ایم که دانشگاه، تاسیسات، تجهیزات، انتشارات، بودجه و کارکنان ما را ارزیابی کنند. سال آینده، سال ارزیابی دانشگاه پتروناس توسط دولت است و ما امیدواریم که تا سال ۲۰۱۳ از سوی دولت به عنوان دانشگاه پژوهشی شناسایی شویم. پس از شناسایی به عنوان یک دانشگاه پژوهشی، دولت به ما بودجه خواهد داد و پس از آن ما می توانیم بیشتر تحقیق کنیم و همچنین بیشتر خود را به جهان معرفی نماییم.
در واقع، ابتکارات و نوآوری ها زمانی مفید هستند که صنایع آنها را بپذیرند و به کار ببندند. شما رابطه ی دانشگاه خود با صنعت را چگونه ارزیابی می کنید؟
یکی از نکات مثبت دانشگاه پتروناس که برای من هم خیلی مهم است، ارتباط نزدیک و پویای آن با صنعت است. هر دانشگاهی که کار پژوهشی می کند باید با صنعت در ارتباط باشد. از همین روست که ما با کمپانی شل، هارلی برتون و بسیاری شرکت های نفتی دیگر همکاری می کنیم. آنها به ما استاد می دهند. برای نمونه، شل، استادی را برای مدت ۵ سال در اختیار ما قرار داد که علوم نفتی را تدریس و تحقیق می کرد. میتسوبیشی نیز در بخش تکنولوژی سبز به ما استاد داد. علاوه بر این ها، عده ی زیادی از صنایع برای سخنرانی های مشترک به دانشگاه ما می آیند. رابطه ی ما با صنایع واقعا منحصر به فرد است. یک بخش مهم نیز دوران کارآموزی دانشجویان است. آنها در سال سوم برای مدت ۷ ماه به صنایع اعزام می شوند.
در نتیجه فارغ التحصیلان دانشگاه پتروناس باید در بازار کار هم موفق باشند. همین طور است؟
آنها به سادگی جذب بازار کار می شوند، حدود ۹۰ درصد . زیرا از یک سو، زبان آموزشی دانشگاه ما انگلیسی است و از سوی دیگر، ما دانشجویان برگزیده را می پذیریم. ما با تک تک دانشجویان مصاحبه می کنیم. آنها قبل از ورود به دانشگاه، طی دو روز مصاحبه می شوند. ما علاوه بر ارزیابی علمی آنها، بیشتر به مهارت های فردی آنها مانند ارتباطات، اعتماد به نفس و طرز تفکر توجه می کنیم. این ها برای ما بسیار مهم هستند. همچنین این که آنها در مدرسه چه کرده اند و چه قدر توانسته اند در راهبری گروه ها موفق باشند. ما نمی خواهیم دانش آموخته هایی به جامعه بفرستیم که فقط آکادمیک باشند و صرفا یک مدرک در دست داشته باشند. دانشگاه ما کوچک است. پس ما باید به کیفیت توجه می کنیم، نه به کمیت. می دانید برخی از دانشگاه های مالزی تا ۲۵ هزار نفر دانشجو دارند؟ ما به این سمت نخواهیم رفت.
در دیدار از غرفه ی شما در نمایشگاه تکنولوژی مالزی ۲۰۱۱ با یکی از اساتید ایرانی شما در باره ی یکی از نوآوری های عرضه شده، صحبتی داشتم. نکته ی جالب در غرفه ی دانشگاه پتروناس، تنوع نوآوری های عرضه شده بود. به نظر می رسد که پژوهش ها و نوآوری های عرضه شده، نتیجه ی ارزشمند یک برنامه ریزی مناسب بوده است. آیا شما هم از نتیجه ی فعالیت ها در این حوزه رضایت دارید؟
آنچه تا امروز انجام شده کافی نیست. اغلب دانشگاه ها پژوهش می کنند، اما مهم این است که حاصل این پژوهش ها، تجاری شوند و به بازار راه یابند. شما نمی توانید فقط پژوهش کنید و آن را منتشر نمایید و هیچ صنعتی نیز از آن استفاده نکند. پس مهم این است که هر پژوهشی، وارد بازار و صنایع شود. این کار دشواری است. فقط ۲ درصد از پژوهش های مالزی تجاری می شوند و به صنایع راه می یابند. این چالش بزرگ ماست. ما بیشترین تلاش مان را می کنیم تا پژوهش هایمان را به سوی کاربرد تجاری سوق دهیم. این چالش پیش روی همه ی دانشگاه های جهان است.
هنوز کشورهایی مانند مالزی وجود دارند که از جوانان ایرانی برای ادامه تحصیل استقبال می کنند. ما از دانشجویان و اساتید ایرانی خاطرات خوبی داریم. من همچنین امیدوارم تعامل بیشتری با ایران داشته باشیم. چه در زمینه ی تحصیل و چه در بازرگانی و صنعت. ما کشورهای مسلمانی هستیم که باید به یکدیگر کمک کنیم.
آیا شما برنامه ای برای کمک مالی برای دانشجویان تحصیلات تکمیلی دارید؟
برخی از دانشجویان بومی مورد حمایت دانشگاه قرار می گیرند. چیزی حدود ۱۰ درصد. برخی دیگر نیز از سوی دولت یا کمپانی ها پشتیبانی می شوند. برای دانشجویان خارجی در صورتی که شغلی مرتبط با صنایع نفت داشته باشند، به آنها کمک می شود. در مورد تحصیلات تکمیلی نیز حدود ۲۰ درصد از دانشجویان مورد حمایت دانشگاه قرار می گیرند.
آیا دانشگاه پتروناس با دانشگاه های ایران ارتباطی دارد؟
ما چند بار از طریق رایزن فرهنگی در سفارت ایران اقدام کردیم، اما از سوی آنها ارتباطی برقرار نشد.
آیا تا کنون به ایران سفر کرده اید؟
من در سال ۱۹۹۰ به ایران سفر کردم، ولی متاسفانه فقط ۲ تا ۳ روز در ایران بودم و نتوانستم دیدنی های کشورتان را ببینم. به بندر امام هم رفتم که البته خیلی گرم بود و پر از پروژه های در حال اجرا. به نظر من مردم شما هم باید بیشتر به کشورهای دیگر سفر کنند تا علوم بیشتری را فرابگیرند. به این نکته هم اشاره کنم که دانستن زبان انگلیسی بسیار مهم است. جوانان شما باید در فراگیری زبان انگیسی کوشا باشند.
البته همانطور که می دانید به دلیل اعمال تحریم ها، مردم ایران با محدودیت هایی روبرو هستند.
بله، می دانم، اما هنوز کشورهایی مانند مالزی وجود دارند که از جوانان ایرانی برای ادامه تحصیل استقبال می کنند. ما از دانشجویان و اساتید ایرانی خاطات خوبی داریم. من همچنین امیدوارم تعامل بیشتری با ایران داشته باشیم. چه در زمینه ی تحصیل و چه در بازرگانی و صنعت. ما کشورهای مسلمانی هستیم که باید به یکدیگر کمک کنیم. امیدوارم روزی با همسرم به ایران بروم و از مکان های تاریخی و دیدنی آنجا دیدار کنم.
