تخریب بافت تاریخی شیراز؛ موضوع چیست؟ ۲۵۰۰ اثر تاریخی ارزشمند در خطر از بین رفتن

توریست مالزی – در ادامه تخریب های سازمان یافته در بافت تاریخی شیراز برای توسعه حرم حضرت شاهچراغ(ع) و ایجاد راه های ارتباطی و اتصال تمام حرم های امامزادگان...
توریست مالزی – در ادامه تخریب های سازمان یافته در بافت تاریخی شیراز برای توسعه حرم حضرت شاهچراغ(ع) و ایجاد راه های ارتباطی و اتصال تمام حرم های امامزادگان مدفون در پهنه ۳۶۰ هکتاری این بافت ارزشمند، تخریب بناهای تاریخی مسیر امامزاده ابراهیم(ع) تا حرم شاهچراغ(ع) از روز دوشنبه ۱۷ بهمن ۱۴۰۱ آغاز شد.

به گزارش انتخاب، محمدمهدی کلانتری، دبیر پویش ملی نجات بافت تاریخی شیراز و دبیر پویش های اتحادیه انجمن های علمی دانشجویی معماری، مرمت و شهرسازی ایران گفت: راه ارتباطی به طول ۱۰۰۰ متر و عرض نامشخص در شرایطی در حال تملک و تخریب ضرب الاجلی قرار گرفته که هیچ گونه طرح مصوبی در کمیسیون ماده ۵ استان فارس و شورایعالی معماری و شهرسازی کشور ندارد.

وی افزود: به گفته شاهدان عینی، از دیروز لودرها و بولدوزرها در حال تخریب و آواربرداری بناهای تاریخی و ارزشمند این مسیر هستند و به ساکنان بناهای مستقر در این مسیر اخطار شفاهی تخلیه داده شده است، و با آنکه هنوز روند تملک بناها انجام نشده، عملیات تخریب وارد فاز اجرائی شده است.

دبیر پویش ملی نجات بافت تاریخی شیراز گفت: با توجه به اینکه این راه ارتباطی هیچ طرح مصوبی ندارد، هنوز از تعداد بناهای تاریخی و ارزشمندی که برای اتصال این دو حرم تخریب خواهد شد، اطلاعی در دست نیست. اما آنچه از بررسی آخرین تصویر هوایی برداشت میشود، اکثرا بناهای این بافت تاریخی، ارزشمند و متعلق به دوره قاجار است. هرچند بناهای ثبت ملی شده این محدوده به نسبت کل بناهای ارزشمند و حائز ثبت، عدد کمی است، اما باید گفت تعمدی برای عدم ثبت بناهای کل پهنه ۳۶۰ هکتاری بافت تاریخی شیراز از سالها پیش وجود داشته تا جهت طرح های توسعه ای، راحت تر تخریب شوند.

کلانتری افزود: با تمام تخریب های گسترده ای که در ۲۷ سال اخیر در پهنه ۳۶۰ هکتاری بافت تاریخی شیراز اتفاق افتاده، در حال حاضر این بافت دارای ۲۵۰۰ اثر تاریخی ارزشمند است که تنها ۴۱۰ اثر در فهرست آثار ملی ثبت شده است. هرچند تجربه سالیان اخیر نشان داده که ثبتی بودن یک بنا هم مانع از تخریب آن نشده و ۱۰ اثر ثبت ملی نظیر خانه پور نواب، سلیمی، منتصری، رقیه رسولی و … در حدفاصل سالهای ۸۹ تا ۹۶ جهت طرح توسعه ۵۷ هکتاری حرم حضرت شاهچراغ (ع) توسط نهادهای مسئول با خاک یکسان شده است.

به گزارش بی بی سی، تخریب بافت تاریخی شیراز برای «توسعه» حرم شاهچراغ، برادر امام هشتم شیعیان، بیش از یک دهه است که آغاز شده و همچنان مورد اعتراض و بحث برانگیر است. به تازگی روزنامه اعتماد چاپ تهران خبر داده برخلاف آنچه از سوی رسانه های حکومتی عنوان می‌شود، در طرح توسعه حرم شاهچراغ، ۳۶۰ هکتار از بافت تاریخی شیراز تخریب خواهد شد نه ۵۷ هکتار. به گفته طراحان قرار است با این تخریب‌ها و سپس توسعه حرم «شیراز تبدیل به بزرگ‌ترین شهر زیارتی خاورمیانه شود».

بر اساس گزارش ها از ایران، دستور تخریب ۶۰ پلاک از بافت تاریخی شیراز صادر شده و پس از داده شدن دستور تخلیه به ساکنان، تهدید شده اند ‌ادامه اسکان در خانه هایشان، مانع تخریب را نخواهد شد. پاسخ نماینده وزارت شهرسازی به کسانی که جایی برای رفتن ندارند، این بود که «تخلیه نکنید آب و برق و گاز خونه رو قطع می‌کنیم» و پاسخ کسانی که توان مالی این جابه‌جایی را ندارند هم اینکه «همین‌جا باش تا لودر خانه را روی سرت خراب کند».

متخصصان معماری، شهروندان ساکن شیراز و هنرشناسان متعددی درباره تخریب خانه های تاریخی شیراز هشدار داده و برای توقف طرح تخریب آن در شبکه های اجتماعی کمک طلبیده‌اند. حرم شاهچراغ، آرامگاه میرسید احمد، ملقب به شاهچراغ، پسر امام موسی کاظم، امام هفتم شیعیان است که در کنار میدانی به نام احمدی در شهر شیراز قرار دارد. کلنگ تخریب بخشی از بافت تاریخی شیراز با هدف اجرای طرح توسعه حرم شاهچراغ از اردیبهشت ۱۳۹۰ و همزمان با اولین روز هفته میراث فرهنگی، بر گذر تاریخی خانقاه احمدی زده شد و ۴ خانه تاریخی را ویران کرد.

تخریب خانه‌های تاریخی در شیراز با هدف اجرای طرح توسعه حرم شاهچراغ از دهه ۸۰ خورشیدی آغاز شد. این حرم سومین آرامگاه مذهبی مهم شیعیان در ایران است و جمهوری اسلامی ایران ظاهرا در صدد است با توسعه آن به شیوه ای که حرم امام رضا در مشهد را توسعه داد، شیراز را تغییر دهد. پیش از شروع روند تخریب هایی تازه در خانه های تاریخی شیراز، شورای اداری استان فارس با حمایت ابراهیم رئیسی رئیس جمهور ایران کمیته‌ای سه نفره برای تشخیص تاریخی بودن یا نبودن ۲۰۰ خانه قدیمی شیراز تشکیل داده بود که رای آن «لازم الاجراست.»

رئیسی در هفته های اول ریاست جمهوری، گفته بود «در سفر شیراز مطلع شدیم اجرای طرح بین‌الحرمین، از حرم شاهچراغ تا حرم سید علاءالدین حسین، از سال‌ها پیش آغاز شده اما با موانعی مواجه و متوقف شده است، وقتی بررسی شد، معلوم شد می‌شود مشکل را سریع حل کرد». علاوه بر بر نگرانی‌ها درباره سرنوشت ۲۰۰ خانه‌ تاریخی شیراز، جایگاه کمیته سه نفره برای بررسی اینکه این خانه‌ها در شمار میراث فرهنگی قرار دارد یا نه هم در ابهام است.

براساس مقررات در ایران، وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی نهاد مسئول در تشخیص میراث فرهنگی بودن بناهاست و از این رو جایگاه قانونی کمیته ای که با حمایت ابراهیم رئیسی و استاندار فارس تشکیل شده، زیر سئوال است. با وجود این تردیدها عزت‌الله ضرغامی، وزیر میراث فرهنگی دولت رئیسی که مطابق اساسنامه وزارت خانه موظف به حفظ بناهای تاریخی ایران است، در سفر به شیراز و بازدید از منطقه خانه های تاریخی اش، آن را «بافت فرسوده» خوانده گفته بود توصیف کرده و گفته بود «این خانه‌ها از میان ‌رفته و ویران است».

زمین‌های بافت تاریخی در شیراز در حال حاضر یعنی در بهمن ۱۴۰۱ بر اساس گزارش روزنامه های ایران مبلغی بین ۸ تا ۱۰ میلیون تومان به ازای هر متر، قیمت‌گذاری می‌شود. با یک حساب سرانگشتی برای یک خانه ۲۰۰ متری یک میلیارد و ششصد هزار تومان به مالک پرداخت می‌شود. روزنامه اعتماد می‌گوید هشتصد میلیون تومان به صورت نقد و مابقی به صورت اوراق یک‌ساله از طرف بانک شهر. با مبلغی که در مرحله نخست به مالکان پرداخت می‌شود، در خوش‌بینانه‌ترین حالت می‌توانند منزلی در یکی از مناطق شهر شیراز رهن کنند و توان خرید ملک داخل شهر یا در محدوده مرکزی را ندارند.

بیش از ده سال پیش غلامحسین معماریان، عضو هیات علمی دانشگاه علم و صنعت تخریب بافت تاریخی شیراز را «ضایعه ای جبران ناپذیر برای تاریخ» خواند بود. در سال ۱۳۹۶ تخریب‌ها در شیراز با پیگیری فعالان فرهنگی متوقف شده بود اما در هفته های اول ریاست جمهوری ابراهیم رئیسی پس از چهار سال دوباره از سرگرفته شد. اعضای انجمن معماران ایران در سال ۱۳۹۰ با ارسال نامه به آیت الله علی خامنه‌ای برای حفظ و نجات بافت تاریخی شیراز از او استمداد کرده بودند. مطابق رویه های جاری در ایران، آقای خامنه ای قدرت لازم برای جلوگیری از تخریب خانه های تاریخی شیراز را دارد.

در نامه انجمن معماران ایران خطاب به آقای خامنه‌ای آمده بود که مسئولان «با توسل به نام های مقدس همچون بین الحرمین یا حضرت شاهچراغ» دست به تخریب بافت قدیمی شیراز زده اند. اظهار نظری از سوی آقای خامنه‌ای یا دفتر رهبری در رد یا تایید تخریب بافت تاریخی شیراز منتشر نشده اما با توجه به رویه سی و سه ساله حکمرانی او، توسعه اماکن مذهبی به این شیوه مورد تایید وی است.

در صورتی که از نظر شکلی یا اجرایی آقای خامنه ای با بخشی از آن مخالف بود، آن را به شیوه های مرسوم خود از جمله اشاره مخالفت آمیز در یکی از سخنرانی هایش به صورت عمومی نشان می داد در حالی که در برابر موج وسیع مخالفت ها که بیش از ۱۰ سال قدمت دارد، سکوت کرده است.



پاسخی ارسال کنید

*

*

سه × یک =

آخرین اخبار

زیر آسمان کوالالامپور

^
error: Content is protected !!