تسهیل فرآیند انتشار صکوک ایران در مالزی

به گزارش جوان آنلاین،  بازار مالزی برای استفاده از شرکت‌های ایرانی مناسب است، ولی متأسفانه این امر برای اکثر شرکت‌های ما ناشناخته است. امسال مذاکراتی با مؤسسه‌های مشاوره بین‌المللی انجام شده که وظیفه آنها تسهیل فرآیند انتشار صکوک در مالزی و لوکزامبورگ بود. البته موانعی هم در اجرا به دلیل نداشتن تجربه کافی وجود دارد که نسبت به رفع آنها می‌توانیم امیدوار باشیم.

قابل ذکر است در حوزه اروپا نیز لوکزامبورگ بازار قوی صکوک را در اختیار دارد. لوکزامبورگ یک بازار جداگانه‌ای تحت‌عنوان بازار مالی – اسلامی (صکوک) ایجاد کرده که هم برای مسلمانان و هم غیرمسلمانان قابلیت خرید و فروش در آن مهیا است.

ولی طبیعتاً بخشی از مسلمان‌ها در ابزار غیراسلامی سرمایه‌گذاری نمی‌کنند، چون در بسیاری از آنها ربا وجود دارد. بنابر این در حوزه اروپا از فقهای شریعت استفاده کرده‌اند تا بتوانند بازار مالی اسلامی قدرتمندی را در کشورهای خود راه بیندازند.

انگلیس نیز برنامه بلندمدت دارد که بازار مالی اسلامی جهان را به درون خود منتقل کند. یعنی وضعیت را به‌گونه‌ای کند که مسلمان‌ها برای سرمایه‌گذاری در صکوک از بازار لندن اقدام به خرید و سرمایه‌گذاری در صکوک بکنند.

درباره تفاوت‌های اوراق مشارکت و صکوک می‌توان گفت که اوراق مشارکت یک نوع صکوک است که براساس عقود مشارکتی تدوین شده است، ولی صکوک انواع مختلفی از عقود مانند اجاره، مرابحه و مضاربه را شامل می‌شود که تفاوت‌هایی با یکدیگر دارند. مثل آنکه اوراق مشارکت نرخ سود متغیر دارد، ولی در طرف مقابل برخی از صکوک مثل اجاره و مرابحه نرخ سود ثابت دارد.

اوراق مشارکت یک نوع صکوک است، ولی اوراق مشارکتی که براساس عقد مشارکت است و با صکوک مضاربه که براساس عقد مضاربه است، متفاوت است. البته مضاربه یکی از انواع عقود مشارکتی است، اما نوع قراردادها در این صکوک با هم متفاوت است و در نتیجه طراحی آنها متفاوت از یکدیگر خواهد بود.

احکام شرعی هر یک با یکدیگر متفاوتند و در واقع این صکوک مشکل شرعی ندارد؛ مثلاً در صکوک اجاره سرمایه‌گذار صاحب قسمتی از دارایی می‌شود، ولی در اوراق مشارکت سرمایه‌گذار با سایران در دارایی موضوع اوراق شریک می‌شود.

در اوراق مشارکت چیزی به نام سود ثابت نباید وجود داشته باشد، اما عملاً اگر سود ثابت پرداخت شده متأسفانه انحراف از قانون صورت گرفته است و نباید به این شکل باشد.

ولی در خیلی از موارد نرخ واقعی مشارکت همان بوده که در ابتدا به هنگام خرید به مشتری گفته شده است. نهاد ناظر باید نظارت کامل داشته باشد که سود واقعی مدنظر گرفته و پرداخت شود و در همه موارد نمی‌توان گفت که انحراف در تعیین سود اوراق مشارکت وجود داشته است.

در خصوص سفته‌بازی در بورس، می‌توان از تعبیر دیگری تحت‌عنوان بورس‌بازی استفاده کنیم و این بورس‌بازی می‌تواند دو بُعد منفی و مثبت در بازار سرمایه ایفا کند. بُعد منفی آن است که بخشی از سرمایه‌گذاران با یکدیگر تبانی کنند که خرید و فروش صوری و غیرواقعی انجام شود تا قیمت آن سهم بالا و پایین بشود که این کاملاً مخرب است و سازمان بورس موظف است که از آن جلوگیری کند.

اما بُعد مثبت آن ورود نقدینگی به بازار بورس به منظور افزایش نقد‌شوندگی محصولات است.

نقد‌شوندگی بسیار مهم است، زیرا سرمایه‌گذاری که در بورس ابزاری را می‌خرد اگر نقدشوندگی نداشته باشد در واقع نمی‌تواند دوباره پولش را پس بگیرد. بنابراین بُعد مثبت سفته‌بازی و بورس‌بازی می‌تواند در اینجا کمک کند و با ایجاد نقدشوندگی اطمینان خاطر را برای سرمایه‌گذار به وجود بیاورد.

بنابراین سرمایه‌گذار در بازار سرمایه می‌تواند براساس مبانی شرعی سهم یا صکوک خود را قبل از سررسید به شخص ثالثی واگذار کند و این نوع قابلیت نقدشوندگی مزیت محسوب می‌شود، زیرا نقدشوندگی را برای سرمایه‌گذار در پی دارد.  در حال حاضر بازار صکوک در ایران مسیر طولانی را تا رسیدن به نقطه مطلوب پیش‌رو دارد. البته اقدامات بسیار خوب و قابل توجهی انجام شده است. در این حوزه یکی از نقاط اصلی، فراهم آوردن تنوع لازم کافی و تعمیق بازار صکوک ایران است که این مسئله نیازمند ارائه آموزش و فرهنگسازی برای شرکت‌های مختلف است.